Diğer dil: English · Español · Português (Brasil) · Deutsch · Français
Yaş mama mı, kuru mama mı: etiketleri adil karşılaştırmak
Son güncelleme · Pawfood
Yaş mamada protein düşük görünür, çünkü büyük kısmı sudur. Konserve ve kuru mama etiketlerini kuru madde ve kalori bazında adım adım karşılaştır.
Bir konserve mamada "ham protein %9", bir kuru mama paketinde "ham protein %26" yazıyor. İlk bakışta iki ürün çok farklı görünür. Oysa çoğu zaman aradaki fark sanıldığı kadar büyük değildir; hatta bazen proteini daha yüksek olan yaş mamadır. Farkı yaratan şey sudur. Bu rehberde yaş ve kuru mama etiketlerini aynı zemine nasıl taşıyacağını göreceksin.
Etiketteki sayılar neden doğrudan karşılaştırılamaz?
Türkiye ve AB etiketlerinde "analitik bileşenler", ABD etiketlerinde "guaranteed analysis" başlığıyla verilen değerler verildiği haliyle yazılır. Yani her besin öğesinin oranı, mamanın paketten çıktığı haliyle, içindeki su dahil hesaplanır. AAFCO'nun saydığı dört temel değer şunlardır: en az ham protein, en az ham yağ, en çok ham lif ve en çok nem.
Yaş mamanın büyük bölümü sudur, kuru mamada ise su azdır. Mamanın büyük kısmı su olunca diğer bütün değerler kâğıt üzerinde "seyrelir". Konserveyle kuru mamanın etiket yüzdelerini yan yana koymak, meyve suyuyla kuru meyvenin şekerini bardak bardak karşılaştırmaya benzer: birim aynıdır, ürün aynı değildir.
Adil karşılaştırmanın iki yolu var:
- Kuru madde bazı: suyu hesaptan çıkar, geriye kalanı karşılaştır. Konunun genelini kuru madde rehberinde anlattık; hesabı kuru madde hesaplayıcı senin yerine yapar.
- Enerji bazı: belli bir kalori miktarıyla birlikte ne kadar besin öğesi geldiğine bak.
İkisi de işe yarar. Kuru maddeyi yalnızca etiketle hesaplayabilirsin. Enerji bazı ise hayvanının gerçekte ne yediğine daha yakındır, çünkü hayvanlar belli bir ağırlıkta mamayı bitirmek için değil, kalori ihtiyaçlarını karşılamak için yer.
1. adım: Nem değerini bul
Analitik bileşenlerde "nem" satırını ara. Nem yazmıyorsa kuru maddeyi doğru hesaplayamazsın. Tahmini bir sayı uydurma, eksik değeri sıfır da sayma. Üreticinin sitesinde "tipik değerler" tablosu olup olmadığına bak ya da doğrudan üreticiye sor.
2. adım: Kuru maddeye çevir
Formül her besin öğesi için aynıdır:
kuru madde bazında değer (%) = verildiği haliyle değer (%) ÷ (100 − nem %) × 100
Gerçek ürün olmayan iki örnek etiketle hesaplayalım:
| Etiket değeri (verildiği haliyle) | Yaş mama | Kuru mama |
|---|---|---|
| Ham protein (en az) | %9 | %26 |
| Ham yağ (en az) | %5 | %15 |
| Ham lif (en çok) | %1 | %4 |
| Nem (en çok) | %78 | %10 |
| Kuru madde | 100 − 78 = %22 | 100 − 10 = %90 |
| Protein, kuru madde bazında | 9 ÷ 22 × 100 ≈ %40,9 | 26 ÷ 90 × 100 ≈ %28,9 |
| Yağ, kuru madde bazında | 5 ÷ 22 × 100 ≈ %22,7 | 15 ÷ 90 × 100 ≈ %16,7 |
| Lif, kuru madde bazında | 1 ÷ 22 × 100 ≈ %4,5 | 4 ÷ 90 × 100 ≈ %4,4 |
Rafta yaş mamanın proteini kuru mamanın üçte biri kadar görünüyordu. Su çıkarılınca katı kısmın her biriminde kuru mamadan daha fazla protein ve yağ olduğu ortaya çıkıyor.
3. adım: "En az" ve "en çok" ne demek, unutma
Etiketteki değerler ölçüm değil, sınırdır. "Protein en az %26" en az %26 olacağını söyler; gerçek değer daha yüksek olabilir. "Lif en çok %4" %4'ü geçmeyeceğini söyler; gerçek değer daha düşük olabilir. İki etiketi çevirdiğinde aslında iki ürünün beyan ettiği sınırları karşılaştırırsın. Bu faydalıdır ama kesin değildir.
Bazı AB etiketlerinde en az/en çok yerine "tipik" değerler yazar. Tipik değer mamanın ortalama içeriğine daha yakındır ama o da bir taahhüt değildir. Bir üründeki tipik değeri başka bir ürünün asgari değeriyle karşılaştırıyorsan bunu not et.
4. adım: Mümkünse kaloriye göre karşılaştır
ABD'de tam ve dengeli kedi-köpek mamalarının etiketinde kalori beyanı bulunur; Avrupa'da da birçok etikette enerji değeri yazar. Genellikle kg başına ve kutu, ölçek ya da porsiyon başına kcal olarak verilir. Bu değerle bir adım ileri gidebilirsin:
1.000 kcal başına gram = (verildiği haliyle değer % × 10.000) ÷ kg başına kcal
Yukarıdaki örnek kuru mamanın etiketinde 3.600 kcal/kg yazdığını varsayalım: 26 × 10.000 ÷ 3.600 ≈ 1.000 kcal başına 72 g protein.
Bu hesap, hayvanının ihtiyaç duyduğu kaloriyle birlikte ne kadar protein, yağ ya da lif aldığını gösterir. Özellikle iki mamanın yağ oranı çok farklıysa önem kazanır, çünkü yağ enerjisi yüksek bir besin öğesidir ve hayvanının ne kadar mama yiyeceğini değiştirir.
Her karşılaştırmada bu hesabı yapman gerekmez. İki mamanın kabaca benzer mi yoksa belirgin şekilde farklı mı olduğunu görmek için çoğu zaman kuru madde yeterlidir. Kilo yönetimi söz konusuysa ya da yağ oranları çok farklıysa kaloriye göre karşılaştır.
Analitik bileşenlerde görünmeyenler
Sayıları çevirmek su sorununu çözer. Ama yaş ve kuru mama arasındaki bazı farklar ikinci bir bakış ister:
- İçerik sırası. İçindekiler ağırlığa göre çoktan aza sıralanır. Yaş mamada su, et suyu ya da nemli taze et çoğu zaman en başta yer alır. Bol su içeren taze et listede üst sıralarda olsa da, listenin aşağısındaki bir "un" (ör. tavuk unu) kadar kuru protein vermeyebilir. Listeyi yalnızca ilk maddeye bakarak değil, bütün olarak oku.
- Kıvam vericiler ve jelleştiriciler. Yaş mamalarda dokuyu sağlamak için guar gam, kasya gamı ya da karragenan gibi içerikler kullanılabilir. Az miktarda bulunurlar. Veterinerin bunlardan birinden kaçınmanı istediyse her kutuyu ayrı kontrol et; aynı serideki tarifler bile farklı olabilir.
- Sos, et suyu ve aroma. Et suyu ya da sos, ürün adında geçen hayvandan farklı bir kaynaktan yapılmış olabilir. Adında "tavuk" geçen bir mamanın içindekiler listesinde sığır et suyu da bulunabilir. Belirli bir proteinden kaçınıyorsan listenin tamamını oku.
- Yeterlilik beyanı. Yaş mama tam yem de olabilir, tamamlayıcı yem de (mama üstü katkı ya da atıştırmalık). İki ürünü birbirinin alternatifi saymadan önce beslenme yeterliliği beyanını kontrol et. Tamamlayıcı yem tek başına verilmek için tasarlanmamıştır.
- Günlük miktar. Yaş mama çok su içerdiği için günlük miktar gram olarak çok daha yüksektir. Besleme tablolarını gramla değil, kaloriyle karşılaştır.
Yaş ve kuru mamayı birlikte vermek
Birçok kişi iki türü birlikte verir. Toplam kalori hayvanının ihtiyacı kadar kaldığı ve ana mama hayvanının yaş dönemi için tam yem olduğu sürece bunda bir sorun yoktur. Yaş mama eklediğinde kuru mamayı aynı gram kadar değil, aynı kalori kadar azalt. Hayvanının bir sağlık sorunu, kilo hedefi ya da veteriner kontrolünde bir diyeti varsa porsiyonları nasıl bölüştüreceğini veterinerine sor. Karıştırmak yerine bir mamadan diğerine geçiyorsan mama geçişi rehberine bak.
Kısa kontrol listesi
- İki etikette de nemi bul. Biri eksikse tahmin etme, not al.
- Protein, yağ ve lifi aynı formülle kuru maddeye çevir.
- "En az", "en çok" ve "tipik" değerleri birbirine karıştırma.
- Yağ oranları çok farklıysa kg başına kcal ile 1.000 kcal başına karşılaştır.
- Et suyu ve sos dahil her ürünün içindekiler listesini baştan sona oku.
- İki ürünün de aynı tür ve aynı yaş dönemi için tam yem olduğunu doğrula.
Pawfood nasıl yardımcı olur
Bir etiketi taradığında Pawfood analitik bileşenleri okur ve kuru madde değerlerini, yukarıdaki formülle, verildiği haliyle değerlerin yanında gösterir. Etikette olmayan bir değer "Bildirilmedi" olarak görünür, hiçbir zaman sıfır sayılmaz. Pawfood Plus ile en fazla dört mamayı yan yana, aynı bazda ve eksik verileri işaretli olarak karşılaştırabilirsin. Pawfood ayrıca içindekiler listesini, et suları ve soslar dahil, hayvanın için kaydettiğin kaçınma listesiyle karşılaştırır. Kayıtların cihazında kalır.
Kaynaklar
- AAFCO, Reading Labels
- AAFCO, What's in the Ingredients List?
- FEDIAF, Code of Good Labelling Practice for Pet Food
- FEDIAF, Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs
- 767/2009 sayılı AB Tüzüğü, yemlerin piyasaya arzı ve kullanımı
- WSAVA, Global Nutrition Guidelines
İlgili içerikler
İlgili rehberler
- Kuru madde nedir, nasıl hesaplanır: yaş ve kuru mamayı karşılaştırmakKuru maddenin ne olduğu, analitik bileşenlerin adım adım nasıl çevrileceği, karbonhidratın dürüstçe nasıl tahmin edileceği ve karşılaştırmayı yanıltan hatalar.
- Kedi ve köpek maması etiketi adım adım nasıl okunurMama etiketinin her bölümünü pratik olarak anlatır: ürün adı kuralları, içerik sırası, analitik bileşenler, yeterlilik beyanı, besleme önerisi ve küçük yazılar.
- Tahılsız mama: etiket ne söyler, ne söylemezTahılsız, mamada tahıl olmadığını söyler; düşük karbonhidrat ya da alerji iddiası değildir. Yerine ne konur ve FDA'nın DCM incelemesi neler söyledi?
Pawfood etiketleri açıklar ve notlarını saklar. Hayvanının sağlığı, mama değişikliği ya da belirtilerle ilgili her konuda doğru kişi veteriner hekimindir ve onun önerisi önce gelir.