Diğer dil: English · Español · Português (Brasil) · Deutsch · Français
Mama etiketinde "yan ürün" ve "un" gerçekte ne anlama gelir
Son güncelleme · Pawfood
Yan ürün ve un tanımlı yem terimleridir, hakaret değil. Neleri kapsadıklarını, hayvan adının neden önemli olduğunu ve alerji açısından nasıl okunacağını öğren.
Mama paketindeki pek az kelime "yan ürün" (by-product) ve "un" (meal) kadar tartışma yaratır. Kimi sahipler bunları tehlike işareti gibi okur, kimi reklam metni de bu kelimelerin olmamasını bir artı gibi sunar. İki tepki de işin asıl yararlı kısmını atlar: Bunlar tanımlı yem terimleridir ve her biri bir bileşenin nereden geldiğini ve nasıl işlendiğini anlatır. Ne anlama geldiklerini bildiğinde, onları hayvanın için önemli olan açıdan okuyabilirsin; özellikle de hangi hayvandan geldikleri açısından.
Bu kelimeler neden var
ABD'de mama bileşenlerinin adları büyük ölçüde AAFCO'nun (Association of American Feed Control Officials) tuttuğu tanımlara dayanır. "Chicken meal" (tavuk unu) gelişigüzel bir tarif değildir; bileşenin neleri içerebileceğini ve neleri içeremeyeceğini söyleyen bir tanıma karşılık gelir. Avrupa Birliği'nde ise 767/2009 sayılı Tüzük genel etiketleme kurallarını belirler ve bileşenlerin tek tek adıyla ya da bir kategori adıyla yazılmasına izin verir. Avrupa etiketlerinde "et ve hayvansal türevler" gibi geniş ifadeler görmenin nedeni budur.
Bu yüzden bu kelimeleri gördüğünde ilk soru "iyi mi, kötü mü?" değil, "bu hangi tanım ve neyi belirsiz bırakıyor?" olmalı.
"Un" nedir
Hayvansal un, rendering denen işlemden geçmiş bir bileşendir: Ham madde pişirilir, yağı ayrılır ve suyu uçurulur. Geriye kalan kısım öğütülerek kuru, yoğun bir toza dönüşür. Kuru mamalarda unların sık kullanılmasının nedeni budur: Saklaması ve işlemesi kolaydır ve büyük kısmı su olan taze ete göre gram başına çok daha fazla protein taşır.
Bunun içerik listesini okurken pratik bir sonucu var:
- AAFCO'nun etiket rehberine göre bileşenler işlenmeden önceki ağırlıklarına göre çoktan aza sıralanır.
- Taze "tavuk" suyuyla birlikte tartılır. Bu yüzden listede ilk sırada yer alabilir; ama pişirilip kurutulduktan sonra bitmiş mamaya katkısı, aşağıda yazan bir undan daha az olabilir.
- "Tavuk unu" suyunun çoğunu zaten kaybetmiştir; listedeki yeri daha yoğun bir bileşeni gösterir.
Bu sıralama tek başına bir hile değildir. Sadece taze etin ve unun listedeki yerlerinin doğrudan karşılaştırılamayacağı anlamına gelir. Mamaları eşit koşullarda karşılaştırmak istiyorsan ilk birkaç bileşenin sırasına değil, analitik bileşenlere kuru madde bazında bak.
"Yan ürün" nedir
Yan ürün, bir hayvanın ana et parçaları alındıktan sonra kalan kısımlarıdır. AAFCO tanımları et yan ürünlerini kas eti dışındaki temiz parçalar olarak tarif eder: akciğer, dalak, böbrek, karaciğer gibi organlar, kan ve kemik. Kıl, boynuz, diş ve tırnak açıkça kapsam dışında bırakılır. Kanatlı yan ürünleri de benzer şekilde tanımlanır; boyun, ayak ve iç organlar gibi parçaları içerebilir.
Akılda tutmaya değer birkaç nokta:
- Yan ürün tek bir şey değildir. Karaciğer de ayak da yan üründür, ama besin olarak çok farklıdırlar. Etiket karışımı söylemez.
- "Yan ürün" bir kalite sınıfı değildir. Tanım hangi parçaların kullanıldığını anlatır; ne kadar taze olduklarını ya da nasıl işlendiklerini değil. Kalite tedarikçiye ve üreticiye bağlıdır ve bunu etiket gösteremez.
- "Yan ürün unu", rendering işleminden geçmiş yan ürünlerdir; diğer unlarla aynı işlem.
Yan ürünlerden kaçınmayı tercih ediyorsan bu senin kişisel tercihin; etiket tanımları seni buna zorlamaz. Hayvanın için neyin önemli olduğuna veterinerinle birlikte karar verebilirsin.
Alerji için en önemli kısım: hayvanın adı
Hayvanında şüpheli ya da teşhis edilmiş bir mama alerjisi varsa, etikette çoğu zaman "yan ürün" ya da "un" kelimesinden daha önemli olan şey önündeki addır.
| Etikette | Hayvan belirtilmiş mi? | Sana ne söyler |
|---|---|---|
| tavuk unu | Evet, tavuk | İşlenmiş tavuk |
| tavuk yan ürün unu | Evet, tavuk | İşlenmiş tavuk yan ürünleri |
| kanatlı unu | Kısmen: "kanatlı" | Tavuk, hindi, ördek ya da karışım olabilir |
| kanatlı yan ürünleri | Kısmen: "kanatlı" | Yukarıdaki gibi, diğer parçalar |
| et unu | Hayır | Memeli kaynağı belirtilmemiş |
| et yan ürünleri | Hayır | Memeli kaynağı belirtilmemiş |
| et ve hayvansal türevler (AB) | Hayır | Bir kategori; hayvanlar sayılmaz |
| balık unu | Kısmen: "balık" | Balık türü belirtilmemiş |
| hayvansal digest, hayvansal yağ | Hayır | Kaynak hayvan belirtilmemiş |
Bir mama "tavuk" kelimesini hiç kullanmadan "kanatlı", "et ve hayvansal türevler" ya da "hayvansal digest" altında tavuk içerebilir. Bunu belirsiz kanatlı terimleri ve tavuk alerjisinde etiket kontrolü rehberlerinde ayrıntılı anlatıyoruz.
Mamaya karşı olumsuz reaksiyonlar üzerine literatür (örneğin Mueller ve arkadaşlarının 2016 tarihli eleştirel değerlendirmesi), kedi ve köpeklerde en sık söz konusu olan kaynakların sığır, süt ürünleri, tavuk ve balık gibi yaygın proteinler olduğunu bildirir. Alerjisi olan bir hayvan için kaynağı belirtilmemiş bir hayvansal bileşenin, arkasından hangi kelime gelirse gelsin, yakından bakmaya değer olmasının nedeni bu.
Yağlar, digest'ler ve aromalar: sessiz akrabalar
Aynı adlandırma mantığı "et" diye düşünmediğin bileşenler için de geçerli:
- Türü belirtilmemiş hayvansal yağ birden fazla hayvandan gelebilir. Rendering ile elde edilen yağlar genelde çok az protein taşır, ama ne kadar protein kaldığı işleme bağlıdır ve etikette görünmez.
- Hayvansal digest, hayvan dokusunun parçalanmasıyla yapılan bir aroma bileşenidir. Çoğu zaman az miktarda bulunur, ama etikette "tavuk digest" gibi bir ifade yoksa kaynağı belirsizdir.
- Doğal aroma hayvansal ya da bitkisel kaynaklı olabilir.
Veterinerin belirli bir proteinden tamamen kaçınmanı istediyse, örneğin bir eliminasyon diyeti sırasında, bu küçük bileşenler listenin başındakiler kadar önemlidir. Ne kadar katı olman gerektiğini veterinerin söyler.
Bu terimleri adım adım okumak
- Bütün hayvansal bileşenleri bul, sadece ilk birkaçını değil. Yağları, et sularını, digest'leri, aromaları ve balık yağı gibi takviyeleri de say.
- Her birinin hayvan türünü yazıp yazmadığına bak. "Somon unu" türü söyler; "balık unu" söylemez.
- Belirsiz terimleri ayrıca not et. "Kanatlı", "et", "hayvansal" ve AB kategori ifadeleri kaynağı açık bırakır.
- Mamaları kuru madde bazında karşılaştır, listede ilk hangi bileşenin yazdığına göre değil.
- Bir şey belirsizse üreticiye sor. Birçok üretici belirsiz bir bileşene hangi türlerin girdiğini söyler. Cevabı ve tarihi not et, çünkü tarifler değişir.
- Hayvanının beslenmesiyle ilgili soruları veterinerine götür, özellikle teşhis edilmiş bir alerji ya da sağlık sorunu varsa.
Sık yapılan yanlış okumalar
- "Un düşük kalite demektir." Un bir kaliteyi değil, bir işlemi (rendering) anlatır.
- "Yan ürün yoksa organ da yoktur." Bazı mamalar organları "tavuk ciğeri" gibi tek tek adıyla yazar. Bu da tanıma göre bir yan üründür, sadece adıyla belirtilmiştir.
- "İlk bileşen = ana bileşen." Taze etteki su yüzünden her zaman değil.
- "Tahılsız" ya da "sınırlı içerikli" tek hayvansal kaynak demektir. Bu ifadeler mamada kaç hayvansal kaynak olduğu hakkında bir şey söylemez. Listenin tamamını oku.
Pawfood nasıl yardımcı olur
Bir içerik listesini taradığında Pawfood unları, yan ürünleri ve hangi hayvana ait olduklarını tanır. "Tavuk yan ürün unu" gibi türü belirtilmiş bileşenler, hayvanın için kaydettiğin hayvanlarla eşleştirilir. "Kanatlı unu" ya da "et ve hayvansal türevler" gibi belirsiz terimler ise eşleşme ya da temiz sonuç olarak değil, Yakından bakmaya değer olarak gösterilir, çünkü etiket hangi hayvandan geldiklerini söylemez. Herhangi bir bileşene dokunarak kısa açıklamasını okuyabilir, Karşılaştır ile mamaları kuru madde bazında yan yana görebilirsin. "Kayıtlı eşleşme yok" yalnızca listedeki bileşenlerin hiçbirinin kayıtlarınla eşleşmediği anlamına gelir; mamanın alerjensiz olduğu anlamına gelmez. Pawfood teşhis koymaz; önce veterinerinin önerisi gelir.
Kaynaklar
- AAFCO, Pet Food Ingredients (Understanding Pet Food)
- AAFCO, Reading Labels (Understanding Pet Food)
- Avrupa Birliği, Regulation (EC) No 767/2009 on the placing on the market and use of feed
- FEDIAF, Code of Good Labelling Practice for Pet Food
- Mueller RS, Olivry T, Prélaud P. Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (2): common food allergen sources in dogs and cats. BMC Veterinary Research, 2016.
İlgili içerikler
İlgili rehberler
- Kedi ve köpek maması etiketi adım adım nasıl okunurMama etiketinin her bölümünü pratik olarak anlatır: ürün adı kuralları, içerik sırası, analitik bileşenler, yeterlilik beyanı, besleme önerisi ve küçük yazılar.
- \"Kanatlı\", \"hayvansal yağ\", \"doğal aroma\": mama etiketindeki belirsiz terimlerHangi mama etiketi terimleri hayvanın adını vermez, her biri neyi içerebilir, alerji listeleri için neden önemlidir ve üreticiden net yanıt nasıl alınır.
- Kuru madde nedir, nasıl hesaplanır: yaş ve kuru mamayı karşılaştırmakKuru maddenin ne olduğu, analitik bileşenlerin adım adım nasıl çevrileceği, karbonhidratın dürüstçe nasıl tahmin edileceği ve karşılaştırmayı yanıltan hatalar.
Pawfood etiketleri açıklar ve notlarını saklar. Hayvanının sağlığı, mama değişikliği ya da belirtilerle ilgili her konuda doğru kişi veteriner hekimindir ve onun önerisi önce gelir.