Diğer dil: English · Español · Português (Brasil) · Deutsch · Français
Kedilerde en sık bildirilen mama alerjenleri ve etikette nerede saklandıkları
Son güncelleme · Pawfood
Yayımlanmış kedi vakalarında sığır eti, balık ve tavuk başı çekiyor. Rakamlar ne anlatır, neden risk sıralaması değildir, bu proteinler etikette nerede gizlenir?
Veterinerin kedinde mama alerjisinden şüpheleniyorsa ilk sorulardan biri hangi mamalara bakılacağıdır. Yayımlanmış vaka raporları, ne olduklarını doğru okuduğun sürece iyi bir başlangıç noktası sunar. Bu rehber araştırmaların ne bulduğunu özetliyor, bu rakamların sınırlarını açıklıyor ve en sık bildirilen proteinlerin kedi maması etiketlerinde daha az tanıdık adlarla nerelerde karşına çıkabileceğini gösteriyor.
Araştırmalar ne buldu?
En çok atıf yapılan özet, Mueller, Olivry ve Prélaud'nun 2016'da BMC Veterinary Research'te yayımladığı eleştirel değerlendirmedir. Yazarlar, mama alerjisi eliminasyon diyeti ve ardından yeniden verme ile doğrulanmış kedilerin yayımlanmış raporlarını bir araya getirdi. 78 kedide bildirilen mama kaynakları şöyleydi:
| Mama kaynağı | Kedi sayısı | 78 kedi içindeki payı |
|---|---|---|
| Sığır eti | 14 | %18 |
| Balık | 13 | %17 |
| Tavuk | 4 | %5 |
| Buğday | 3 | %4 |
| Mısır | 3 | %4 |
| Süt ürünleri | 3 | %4 |
| Kuzu eti | 2 | %3 |
| Yumurta, arpa, tavşan | Her biri 1 | – |
Bazı kediler birden fazla mamaya tepki verdiği için oranların toplamı %100 etmez.
Bu rakamları nasıl okumalı?
Bu rakamlar sık sık "kedilerde en önemli alerjenler" diye aktarılır. Bu makul bir özet, ama yazarların kendilerinin de altını çizdiği üç çekinceyle:
- Bunlar yaygınlık oranı değildir. Tablo, yayımlanmış vakalardaki olumlu yeniden verme sonuçlarını sayar. Kedilerin çoğu her mamaya karşı test edilmedi; dolayısıyla her kaynak için gerçek sayılar muhtemelen daha yüksektir ve tablo, herhangi bir kedinin sığır etine ya da balığa tepki verme olasılığını söyleyemez.
- Listeyi maruziyet belirler. Sığır eti, balık ve tavuk uzun zamandır kedi mamalarında yaygın. Bir hayvan ancak yediği bir şeye alerji geliştirebilir; bu yüzden en çok verilen proteinler bu listelerin başına yerleşir.
- Örneklem küçüktür. Pek çok çalışmaya dağılmış 78 kedi, mütevazı bir sayıdır. Sığır eti ile balık arasındaki fark (bir kedi) anlamlı değildir.
Pratik çıkarım "sığır etinden ve balıktan uzak dur"dan daha dardır: bunlar veterinerin büyük olasılıkla ilk ele alacağı kaynaklardır ve etikette nasıl tanınacaklarını bilmeye değer.
Kedilerde mama alerjisi genellikle nasıl görünür?
Mama reaksiyonu olan 210 kediyi kapsayan 2019 tarihli bir inceleme (Olivry ve Mueller), kedilerin çoğunun kaşıntılı olduğunu, kaşıntının en çok baş, yüz ve boyunda yoğunlaştığını, karın ve kulakların da sıklıkla tutulduğunu buldu. Sık görülen tablolar; aşırı yalanmaya bağlı tüy dökülmesi, baş ve boyunda kabuklu yaralar, küçük kabuklu kabarcıklar (miliyer dermatit) ve eozinofilik deri lezyonlarıydı. Belirtiler kedilerde köpeklere göre daha ileri yaşta başlıyor gibiydi ve belirli bir ırk ya da cinsiyet öne çıkmadı. Kusma ya da ishal gibi sindirim belirtileri de görülebilir.
Bu belirtilerin hiçbiri mamaya özgü değildir. Pireler, çevresel alerjiler ve başka durumlar da çok benzer görünür. Veterinerin bunları dışlamak ve düzgün bir diyet denemesi yapmak istemesinin nedeni budur. Bkz. mama alerjisi mi, intolerans mı?.
Sığır eti, balık ve tavuk kedi maması etiketlerinde nerede saklanır?
Kedi mamaları, özellikle yaş mamalar, çoğu zaman birden fazla hayvansal kaynağı bir arada kullanır. Adı tek bir proteinle anılan bir ürün başka proteinler de içerebilir.
Balık
- Adı verilen balıklar: ton balığı, somon, beyaz balık, sardalya, uskumru
- Belirsiz ifadeler: balık, okyanus balığı, deniz ürünleri, balık yan ürünleri
- Daha az göze çarpan biçimler: balık yağı, balık hidrolizatı (digest), balık suyu, balık jelatini
Balık yağı rafine bir yağdır ve balık etinden çok daha az protein taşır, ama proteinsiz değildir. Kedinin kaçınma listesinde balık varsa balık yağının da önemli olup olmadığını veterinerine sor.
Sığır eti
- Adıyla: sığır eti, sığır ciğeri, sığır et suyu, sığır yan ürünleri
- Belirsiz ifadeler: "et", et ve hayvansal yan ürünler (AB ve Türkiye etiketlerinde yaygın), "et yan ürünleri", hayvansal hidrolizat (digest), hayvansal yağ
- Jelleştiriciler: jelatin sığırdan da domuzdan da elde edilebilir; etiket çoğu zaman hangisi olduğunu söylemez
Tavuk
- Adıyla: tavuk, tavuk unu, tavuk ciğeri, tavuk yağı, hidrolize tavuk proteini
- Belirsiz ifadeler: "kanatlı", kanatlı unu, kanatlı yan ürünleri, kanatlı hidrolizatı. "Kanatlı" tavuk içerebilir ama içermek zorunda değildir; bkz. kanatlı gibi belirsiz terimler.
Süt ürünleri
- Süt, peynir, peynir altı suyu, kazein ve "kedi sütü" ürünleri. Bunlara ana mamalardan çok ödül mamalarında ve tamamlayıcı ürünlerde rastlanır.
Ürün adları yanıltabilir
ABD'deki ürün adlandırma kuralları, AAFCO'nun özetlediği şekliyle yüzdelere dayanır:
- "Ton Balıklı Kedi Maması" (Tuna Cat Food): ton balığı, eklenen su hariç ürün ağırlığının en az %95'ini oluşturur (su dahil en az %70).
- "Ton Balığı Dinner", "Entrée" ya da "Formula": ton balığı, su hariç ürünün en az %25'idir.
- "Ton Balığı İle" (With Tuna): yalnızca en az %3 ton balığı.
- "Ton Balığı Aromalı" (Tuna Flavor): ton balığının yalnızca tadının fark edilebilmesi yeterlidir.
Yani "somonlu" diye satılan bir tarif büyük ölçüde tavuk ya da başka bir proteine dayanıyor olabilir. Kutuda hangi hayvanların olduğunu ad değil, içindekiler listesi söyler. AB ve Türkiye etiketleri farklı adlandırma kurallarına tabidir, ama ders aynıdır.
Veterinerinle mama alerjisi üzerine çalışıyorsan
- Kedinin yediği her şeyin ambalajını ya da içindekiler listesinin tam fotoğrafını götür; ödül mamaları ve hap cepleri dahil.
- Veterinerine hangi proteinlerden ve ne kadar sıkı kaçınman gerektiğini sor (örneğin aynı hayvandan gelen yağların önemli olup olmadığını).
- Eliminasyon denemesi sırasında veterinerin seçtiği diyetten başka hiçbir şey verme. Avlanan ya da dışarı çıkan kedilerde deneme zorlaşır; bunu nasıl yöneteceğini veterinerine sor.
- Yeniden vermeden sonra kedilerde belirtiler çoğu zaman hızla geri döner: bir incelemede kedilerin %90'ından fazlasında 7 gün içinde alevlenme görüldü (Olivry ve Mueller, 2020).
Pawfood nasıl yardımcı olur
Veterinerinin kaçınmanı istediği proteinleri, örneğin "balık" ya da "sığır eti", kedinin profiline bir grup olarak kaydet. Pawfood taradığın her etikette bu proteinin bildiği tüm biçimlerini arar; yağlar, hidrolizatlar ve et suları dahil. "Okyanus balığı", "et ve hayvansal yan ürünler" ya da "kanatlı" gibi belirsiz ifadeler, etiket hangi hayvandan geldiklerini söylemediği için incelemen gereken olası eşleşmeler olarak gösterilir. "Kayıtlı eşleşme bulunmadı" sonucu yalnızca etiketteki hiçbir şeyin listenle eşleşmediği anlamına gelir; üretim sırasındaki çapraz bulaşma hakkında hiçbir şey söylemez.
Kaynaklar
- Mueller RS, Olivry T, Prélaud P. Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (2): common food allergen sources in dogs and cats. BMC Veterinary Research 2016;12:9
- Olivry T, Mueller RS. Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (7): signalment and cutaneous manifestations of dogs and cats with adverse food reactions. BMC Veterinary Research 2019;15:140
- Olivry T, Mueller RS. Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (9): time to flare of cutaneous signs after a dietary challenge in dogs and cats with food allergies. BMC Veterinary Research 2020
- Merck Veterinary Manual, Cutaneous Food Allergy in Animals
- AAFCO, Reading Labels
- FEDIAF, Code of Good Labelling Practice for Pet Food
İlgili içerikler
İlgili rehberler
- Mama alerjisi mi, intolerans mı? Kedi ve köpeklerde farkMama alerjisinde bağışıklık sistemi devrededir, intoleransta değil. Belirtiler benzediği için ayrımı veteriner kontrolünde eliminasyon denemesi yapar.
- \"Kanatlı\", \"hayvansal yağ\", \"doğal aroma\": mama etiketindeki belirsiz terimlerHangi mama etiketi terimleri hayvanın adını vermez, her biri neyi içerebilir, alerji listeleri için neden önemlidir ve üreticiden net yanıt nasıl alınır.
- Hidrolize protein diyetleri: nasıl çalışır, etiket ne söyler?Hidroliz proteini küçük parçalara ayırır; bağışıklık sisteminin onu tanıma ihtimali azalır ama sıfırlanmaz. Çalışmalar ne buldu, veterinerine ne sormalısın?
Pawfood etiketleri açıklar ve notlarını saklar. Hayvanının sağlığı, mama değişikliği ya da belirtilerle ilgili her konuda doğru kişi veteriner hekimindir ve onun önerisi önce gelir.